Short Term 12 - İzlediğim En İyi Filmlerden Biri
Bu yazıyı okumadan önce, mümkünse filmi izleyin, ara vermeden, bölmeden. Zaten doksan dakika civarında, kısa ve akıcı bir film; bir oturuşta biter. Aşağıda spoiler var, bunu bilerek okuyun. Ama şiddetle öneririm: önce izleyin.
Filmi YouTube'a yükledim, Türkçe altyazısını da ekledim; ayarlardan açabilirsiniz.
Bir filme tam puan (on puan diyelim) verebilmem için kendime koyduğum tek bir şart var. Teknik olarak kusursuz olması falan değil. Oyunculuk, müzik, kurgu yerli yerinde olabilir; ben yine de sekizde, dokuzda kalırım. On, içimde bir şeyin kıpırdadığı filmlere ayrılmış. Jenerik akıp ekran karardığında oturduğum yerden hemen kalkamıyorsam, o gece telefonu elime alıp ne yapacağımı unutuyorsam, puan kendiliğinden yazılıyor. Short Term 12'yi üç kez izledim. Üçünde de aynı şeyleri yaşadım.
Film, korunmaya muhtaç çocukların kaldığı küçük bir bakım evinde geçiyor. Açılışta birkaç çalışan sabahın erken saatinde kapının önünde durmuş, birbirine eski bir vakayı anlatıyor, gülüşüyorlar. Sonra bir çocuk bağırarak bahçeye fırlıyor ve gülmeler yarım kalıyor. Herkes koşuyor. Kuralı daha ilk dakikalarda öğreniyoruz: Çocuk bahçe kapısından dışarı adım atarsa ona dokunamazsın. Arkasından yürürsün, konuşursun, beklersin. Ama tutamazsın.
İlk izleyişimde bunu bir prosedür sanmıştım. Üçüncüde artık kural gibi gelmedi.
Grace o evin sorumlusu. Brie Larson onu öyle oynuyor ki bir kez bile "ben güçlüyüm" demesine gerek kalmıyor. Bir çocuğun yanına yere oturuşundan, sesini hiç yükseltmeden konuşmasından anlıyorsunuz. Sonra eve dönüyor, sevgilisi Mason'ın yanına uzanıyor ve çok konuşmuyor kendisi hakkında. Bir şeyleri içinde tuttuğunu hissediyorsun fakat söylemiyor. Gün boyu herkesin anahtarı onda; kendi kapısı kilitli.
Filmin başında eve yeni bir çalışan geliyor, Nate. İyi niyetli ve heyecanlı. Çocuklarla tanışırken, "dezavantajlı" gençlere yardım etmek istediğini söylüyor. Marcus'un yüzü bir anda kapanıyor. Kimse bağırmıyor, kimse onu azarlamıyor ama oda bir derece soğuyor. Nate o gün, buradaki kimsenin bir proje olmadığını öğreniyor. Bu evde her çocuğun kendi hikâyesi var. Film hiçbirini uzun uzun anlatmıyor; birkaç sahne, birkaç cümle bırakıp geçiyor. O birkaç sahne yetiyor.
Marcus on sekiz yaşına basmak üzere. Yani yakında bu kapıdan, bu kez kurallara uygun olarak çıkması gerekecek. Kimse ona nereye gideceğini sormuyor, o da söylemiyor. Bir gece Mason'a kendi yazdığı sözleri okuyor. Annesinin ona uyuşturucu sattırdığı yıllar hakkında. Kamera kesmiyor, müzik girmiyor, kimse araya bir teselli cümlesi sıkıştırmıyor. Bir çocuk ilk kez, kendi sesiyle, başına geleni söylüyor ve karşısındaki adam sadece dinliyor.
Jayden eve geldiği ilk gün burada uzun kalmayacağını söylüyor. Babası gelip onu alacakmış. Kimseyle konuşmuyor, odasında resim çiziyor. Sonra bir gün Grace'e çizdiği bir hikâyeyi gösteriyor: bir ahtapot, bir köpekbalığına dostluğunu kanıtlamak için kollarını tek tek ona yediriyor Grace ise bu hikayenin onun hikayesi olduğunu anlıyor ve üzerine düşüyor.
Mason'ı ise en iyi bir yıl dönümü yemeğinde tanıyoruz. Onu yetiştiren koruyucu ailenin evliliğinin otuzuncu yılı; masa kalabalık, bardaklar dolu. Mason kalkıp bir konuşma yapıyor ve o an anlıyoruz ki kapının önünde sabırla bekleyen o adam, bir zamanlar bu masaya başka bir yerden getirilmiş çocuklardan biriymiş. Grace de o masada oturuyor, kendi ailesinden tek kelime etmeden. Aynı akşam Mason ona evlenme teklif ediyor. Teklifle de birlikte Grace'in geçmişi yavaş yavaş açılmaya başlıyor.
Bir de Grace'in kimseye söylemediği şey var. Filmin daha ilk çeyreğinde hamile olduğunu öğreniyor ve bunu günlerce kendine saklıyor. Mason yanında uyurken bile. Gündüz başkalarının çocuklarını koruyan kadın, akşam kendi içindeki çocukla ne yapacağını bilmiyor.
Mason'ın teklifi tam da bu yüzden ağır geliyor. Bir yanda bir aile kurmaya hazır, sabırlı, hep gülümseyen bir adam; öbür yanda kendi çocukluğunu hâlâ kapıdan dışarı çıkaramamış bir kadın. Grace geri çekiliyor. Mason yaklaştıkça uzaklaşıyor, sonunda onu kendinden itiyor. Aralarındaki sessizlik bir gece kavgaya dönüşüyor. Herkesin hikayesini görüyorsunuz ve herkese hak veriyorsunuz, kimseye kızamıyorsunuz izlerken.
Destin Daniel Cretton bu filmi yazmadan önce böyle bir yerde çalışmış. Bu, her karede belli oluyor bence. Film hiçbir yerde ders vermiyor, kimseye kötü adam rolünü uzun uzun oynatmıyor, kötülüğü bile bile kadrajın dışında bırakıyor.
Bir gece Grace, elinde bir beyzbol sopasıyla Jayden'ın babasının evine giriyor. Adam uyuyor. Grace sopayla yanına kadar gidiyor. Onu durduran Jayden oluyor. Sonra ikisi kapının önüne oturuyor ve Grace ilk kez kendi babasından söz ediyor. Az önce sopayı kaldıran kadın, şimdi bir çocuğa kendi çocukluğunu anlatıyor. En sonunda adamın arabasını birlikte, tek tek camlarını indirerek parçalıyorlar. Bazı öfkeler haklıdır ve bu tarz eylemler bazen hak edilmiştir.
O geceden sonra Grace eve, Mason'a dönüyor. Bu kez anlatıyor. Yıllardır başkaları için açtığı kapıyı bu kez kendisi için açıyor ve bir terapiste gitmeye başlıyor.
Kesinlikle izlediğim-okuduğum en iyi senaryolardan biri bu. Doksan dakikaya sığdırıldığı için bazı hikayeler yüzeysel bazı karakterler tam anlatılmamıştır gibi düşünebilirsiniz ama asla öyle değil. Burada bahsetmediğim onlarca şey var hikayede. Her bir sahnesi bir şey anlatıyor filmin geçiştirmek için veya süreyi uzatmak için araya sıkıştırılan hiçbir sahne yok. Final sahnesi de öyle.
Başladığı gibi, bir çocuğun koşusuyla bitiyor film. Çalışanlar yine peşinden koşuyorlar.